Astaxanthin คือ Carotenoid สีแดง-ส้ม ที่พบในสาหร่าย Haematococcus pluvialis, ยีสต์ Phaffia rhodozyma, กุ้ง ปู และปลาแซลมอน (นั่นคือเหตุผลที่เนื้อปลาแซลมอนเป็นสีส้มชมพู) ถือเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่แรงที่สุดชนิดหนึ่งในธรรมชาติ และกำลังได้รับความสนใจจากวงการวิทยาศาสตร์อย่างมากในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา
ทำไม Astaxanthin ถึงแรงกว่า Vitamin C ถึง 6,000 เท่า?
การเปรียบเทียบนี้มาจากงานวิจัยที่วัดความสามารถในการ "ดับ" อนุมูลอิสระประเภท singlet oxygen ซึ่ง Astaxanthin ทำได้เร็วกว่าและคงทนกว่า Vitamin C มาก เหตุผลหลักมาจากโครงสร้างโมเลกุลที่พิเศษ:
- โมเลกุลขยายตัวผ่าน cell membrane ได้ทั้งสองด้าน — ทำให้ปกป้องเซลล์ได้ทั้งภายในและภายนอก ในขณะที่สารต้านอนุมูลอิสระส่วนใหญ่ทำได้แค่ด้านเดียว
- ไม่เป็น pro-oxidant — Vitamin C และ Vitamin E ในบางสภาวะสามารถกลายเป็น pro-oxidant ได้ แต่ Astaxanthin ไม่มีคุณสมบัตินี้
- ดูดซึมได้ทั้ง lipid-soluble และ water-soluble — ปกป้องได้ทั้งโปรตีนและไขมันในเซลล์
ประโยชน์ที่มีงานวิจัยรองรับ
1. ปกป้องผิวจากแสง UV และชะลอวัย
งานวิจัยใน Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology (2018) ศึกษาผู้หญิง 65 คน พบว่ากลุ่มที่รับประทาน Astaxanthin 6mg/วัน นาน 16 สัปดาห์ มีความยืดหยุ่นผิวเพิ่มขึ้น 14.9%, ความชุ่มชื้นเพิ่มขึ้น 27.4%, และริ้วรอยตีนกาลดลง 12.5% เมื่อเทียบกับกลุ่ม placebo
2. ลดการอักเสบในระดับเซลล์
Astaxanthin ยับยั้ง NF-κB ซึ่งเป็น pathway หลักของการอักเสบในร่างกาย ส่งผลให้ลดการผลิต cytokines ที่ก่อให้เกิดการอักเสบ เช่น IL-1β, IL-6 และ TNF-α ทำให้มีประโยชน์สำหรับผู้ที่มีผิวอักเสบ แดง หรือเป็นสิว
3. ดีต่อสุขภาพดวงตา
Astaxanthin เป็นหนึ่งในไม่กี่สารที่ผ่าน blood-retinal barrier ได้ดี งานวิจัยพบว่าช่วยลดความล้าของดวงตา (eye strain) ที่เกิดจากการใช้หน้าจอคอมพิวเตอร์เป็นเวลานาน และอาจช่วยชะลอ macular degeneration ที่เกิดจากวัย
4. เพิ่มประสิทธิภาพการออกกำลังกาย
การศึกษาในนักวิ่งมาราธอนพบว่า Astaxanthin ลด oxidative stress ที่เกิดจากการออกกำลังกาย ลดกรดแลกติก และช่วยให้ฟื้นตัวเร็วขึ้นหลังออกกำลังกาย
5. ดีต่อสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด
งานวิจัยพบว่า Astaxanthin ลด LDL oxidation (ต้นเหตุหลักของการสะสม plaque ในหลอดเลือด), เพิ่ม HDL, และลดระดับ triglycerides
แหล่ง Astaxanthin: ธรรมชาติ vs สังเคราะห์
| ประเภท | แหล่งที่มา | ประสิทธิภาพ | ราคา |
|---|---|---|---|
| Natural (จากสาหร่าย) | Haematococcus pluvialis | สูงสุด มีงานวิจัยรองรับ | สูง |
| Natural (จากยีสต์) | Phaffia rhodozyma | ดี แต่งานวิจัยน้อยกว่า | ปานกลาง |
| Synthetic | สังเคราะห์ทางเคมี | ต่ำกว่า ไม่มีงานวิจัยในมนุษย์ | ต่ำ |
AstaREAL™ จากบริษัท Fuji Chemical (ญี่ปุ่น) เป็น Natural Astaxanthin จาก H. pluvialis ที่มีงานวิจัยในมนุษย์มากที่สุดในโลก — มีงานวิจัยมากกว่า 50 ชิ้น และเป็น brand ที่ Dr.PONG เลือกใช้
ขนาดที่แนะนำและวิธีรับประทาน
งานวิจัยส่วนใหญ่ที่ให้ผลด้านผิวหนังและสุขภาพใช้ขนาด 4-12 mg ต่อวัน
- 4 mg/วัน — สำหรับสุขภาพทั่วไป, anti-aging เบื้องต้น
- 6 mg/วัน — ขนาดที่ใช้ในงานวิจัยด้านผิวหนังส่วนใหญ่
- 12 mg/วัน — สำหรับนักกีฬา หรือต้องการผลสูงสุด
วิธีรับประทาน: กินพร้อมอาหารที่มีไขมัน (เช่น หลังมื้อข้าว) เพราะ Astaxanthin เป็น fat-soluble carotenoid จะดูดซึมได้ดีกว่าเมื่อมีไขมันอยู่ด้วย
ผลข้างเคียงและความปลอดภัย
Astaxanthin ถือเป็นสารที่ปลอดภัยสูง มีการศึกษาในมนุษย์พบว่าการรับประทานสูงถึง 40 mg/วัน นาน 4 สัปดาห์ ไม่มีผลข้างเคียงที่ร้ายแรง ผลข้างเคียงที่พบบ้างในบางคน ได้แก่:
- อุจจาระหรือผิวหนังมีสีเหลือง-ส้มเล็กน้อยในขนาดสูง (harmless carotenemia)
- ปวดท้องเล็กน้อยในบางคน